Η σύζυγος του θανόντα έχει δικαίωμα στο αυτοκίνητο του θανόντα και στη γονική παροχή;

0

Μετά θάνατον, ποιος κληρονομεί το αυτοκίνητο του θανόντα; Η σύζυγός μόνο ή και τα τέκνα; Περιουσία από γονική παροχή δικαιούται η σύζυγος του θανόντα;

Ευχαριστώ εκ των προτερων

Απαντάει η δικηγόρος κυρία Δάφνη Ι. Σιώπη

Αγαπητή αναγνώστρια,

Στο άρθρο 1820 ΑΚ ορίζεται ότι: «Εκείνος από τους συζύγους που επιζεί καλείται, ως κληρονόμος εξ αδιαθέτου, με τους συγγενείς της πρώτης τάξης στο τέταρτο και ε τους συγγενείς των άλλων τάξεων στο μισό της κληρονομίας. Επιπλέον παίρνει ως εξαίρετο, ανεξάρτητα από την τάξη με την οποία καλείται, τα έπιπλα, σκεύη, ενδύματα και άλλα τέτοια οικιακά αντικείμενα που τα χρησιμοποιούσαν είτε μόνος εκείνος που επιζεί είτε και οι δύο σύζυγοι. Αν όμως υπάρχουν τέκνα του συζύγου που πέθανε, λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες και αυτών, εφόσον το επιβάλλουν οι ειδικές περιστάσεις για λόγους επιείκειας».

Από τη διατύπωση της διάταξης αυτής προκύπτει ότι στην έννοια του εξαιρέτου περιλαμβάνονται και περιέρχονται, μετά το θάνατο του ενός από τους συζύγους στον άλλο, ο οποίος επιζεί, αντικείμενα τα οποία χρησίμευαν για την οικιακή οικονομία και των δύο συζύγων, δηλαδή τα αντικείμενα τα οποία ανήκουν «στο συζυγικό νοικοκυριό». Σε αυτά περιλαμβάνεται και το αυτοκίνητο ΙΧ του κληρονομούμενου που χρησίμευε για τις μετακινήσεις της οικογένειας. Αυτό μετά τον θάνατο του διαθέτη μπορεί να περιέλθει καταρχήν στη σύζυγο, αλλά και στα τέκνα του αν το επιβάλλουν ειδικές περιστάσεις. Ειδικότερα, οι έννοιες των ειδικών περιστάσεων και των λόγων ευπρέπειας τυγχάνουν αόριστες νομικές έννοιες, των οποίων η ερμηνεία εναπόκειται στον ερμηνευτή και εφαρμοστή του δικαίου.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση λοιπόν, το αυτοκίνητο βάσει και της ανωτέρω διάταξης νόμου αποτελεί εξαίρετο αρχικά για τη σύζυγο, που σημαίνει ότι θα περιέλθει σε αυτήν, ωστόσο το δικαστήριο θα κρίνει αν τα τέκνα του θανόντος πληρούν τις κατάλληλες προϋποθέσεις, προκειμένου να περιέλθει το αυτοκίνητο του θανόντος σε αυτά.

Αναφορικά με το δεύτερο ερώτημά σας, απαιτούνται περισσότερες πληροφορίες προκειμένου να διευκρινιστεί αυτό που ρωτάτε, καθώς δεν είναι ξεκάθαρη η διατύπωσή σας. Παρόλα αυτά θα προσπαθήσω να απαντήσω πιο γενικά στο ερώτημά σας, έτσι ώστε να σας δώσω μια γενικότερη ιδέα σχετικά με την συμμετοχή της συζύγου στην κληρονομιά του θανόντος.

Καταρχήν, θα πρέπει να σημειωθεί ότι αν ο αποβιώσας σύζυγος δεν άφησε διαθήκη, τότε οι κληρονόμοι του εγκαθίστανται στην περιουσία του ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι. Εξ αδιαθέτου κληρονόμοι είναι οι εγγύτεροι συγγενείς του θανόντος, όπως προκύπτουν από το ομώνυμο πιστοποιητικό που εκδίδεται από το Δήμο που ήταν εγγεγραμμένος ο θανών.

Στην εξ αδιαθέτου διαδοχή, ο/η σύζυγος αποκτά το ¼ της περιουσίας του θανόντος και τα τέκνα κληρονομούν τα ¾ της περιουσίας του πατέρα τους εξ αδιαιρέτου. Ο/Η σύζυγος και τα τέκνα ονομάζονται αναγκαίοι κληρονόμοι και έχουν δικαίωμα στην κληρονομιαία περιουσία ακόμα κι αν η επιθυμία του θανόντος ήταν να αποκλειστούν από αυτή. Έτσι, σε περίπτωση που ο διαθέτης άφησε με διαθήκη την περιουσία του, αποκλείοντας από αυτήν κάποιους από τους αναγκαίους κληρονόμους ή αφήνοντάς τους ελάχιστα περιουσιακά στοιχεία, ενεργοποιούνται οι διατάξεις της νόμιμης μοίρας.

Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, ο/η σύζυγος καθίσταται αναγκαίος κληρονόμος και ως εκ τούτου έχει δικαίωμα να απαιτήσει το ποσοστό της κληρονομίας που συνιστά τη νόμιμη μοίρα. Νόμιμη μοίρα είναι το μισό της εξ αδιαθέτου μερίδας, δηλαδή με άλλα λόγια νόμιμη μοίρα είναι το ποσοστό που θα ελάμβανε ο/η σύζυγος του θανόντος αν καλούνταν ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος, στην περίπτωση που ο διαθέτης δεν άφηνε διαθήκη, μειωμένη στο μισό.

Περαιτέρω, για την εξεύρεση του ποσοστού της νόμιμης μοίρας πρέπει να συνυπολογιστούν όλες οι δωρεές και γονικές παροχές που έγιναν από τον διαθέτη όσο ζούσε προς τους άλλους μεριδιούχους και μάλιστα με βάση την αξία που είχαν κατά τον χρόνο που έγιναν.

Επομένως, κάθε δωρεά και γονική παροχή εν ζωή του κληρονομούμενου, μπορεί να ανατραπεί, εφόσον η κληρονομιά που υπάρχει κατά τον χρόνο του θανάτου του κληρονομούμενου δεν επαρκεί για να καλύψει τη νόμιμη μοίρα. Οι παροχές αυτές του διαθέτη λοιπόν τυγχάνουν ακυρωτέες ως άστοργες, αφού με αυτές προσβάλλεται το δικαίωμα των αναγκαίων κληρονόμων στη νόμιμη μοίρα. Η αγωγή αυτή ονομάζεται αγωγή μέμψης άστοργης δωρεάς και η προθεσμία άσκησής της είναι δύο χρόνια από τον θάνατο του διαθέτη.

Δάφνη Ι. Σιώπη
Δικηγόρος LLM
Αγ. Σοφίας 24
Θεσσαλονίκη 54622
Τηλ: 2313 079293
Κιν: 6977568673
Email: dsiopi.law@gmail.com

Μπορείς κι εσύ να υποβάλλεις το ερώτημά σου, στους ειδικούς του Singleparent.gr εδώ ενώ καλό είναι προηγουμένως να ρίξεις μια ματιά στο νέο μας ευρετήριο εδώ, γιατί υπάρχει πιθανότητα να έχει ήδη απαντηθεί!