Άδεια εργασίας και μονογονείς: Αναλυτικός οδηγός

2

Πρίν από λίγες ημέρες, λάβαμε το ερώτημα μιας αναγνώστριας το οποίο και στάθηκε αφορμή να δούμε ξανά και πιο αναλυτικά, το θέμα των αδειών εργασίας στους μονογονείς. Η δικηγόρος μας κυρία Λυδία Ζωγοπούλου, από το Δικηγορικό γραφείο «Ε.Φωτοπούλου & Συνεργάτες», μας εξηγεί.

Ερώτηση

«Θα ήθελα να σας ρωτήσω τα εξής:

1)Με βάση τον ισχύοντα νόμο, πέραν της εννεάμηνης άδειας με αποδοχές για ανατροφή τέκνου, στην παράγραφο «Διευκολύνσεις των υπαλλήλων με οικογενειακές υποχρεώσεις» αναφέρεται: «Για το γονέα που είναι άγαμος ή χήρος ή διαζευγμένος ή έχει αναπηρία 67% και άνω, το κατά μία ώρα μειωμένο ωράριο ή η άδεια του προσαυξάνονται κατά έξι (6) μήνες ή ένα (1) μήνα αντίστοιχα». (ν. 3528/2007 ΦΕΚ Α΄/26 / 2007,άρθρο 3, παράγραφος 2.

Ως εν διαστάσει, και σε σύντομο χρονικό διάστημα διαζευγμένος γονέας μπορεί να μου χορηγηθεί η παραπάνω άδεια μου και για τα δυο τέκνα μου εφόσον α) το πρώτο γεννήθηκε το 2010 και το δεύτερο το 2012 και β) η εν λόγω άδεια (ενημερώθηκα χωρίς να το διασταυρώσω) πως έχει  αναδρομική ισχύ 4 χρόνια; Ήδη έχω κάνει σχετική αίτηση για το τέκνο μου που γεννήθηκε το 2012.

γ) Οι παρακάτω άδειες – 6 επιπλέον ημέρες το χρόνο- ισχύουν και για την περίπτωση των εν-διαστάσει ή διαζευγμένων;

Η μονογονεϊκή άδεια προβλέπεται από το άρθρο 7 της ΣΣΕ των ετών 2002-2003 και προβλέπει συγκεκριμένα άδεια έξι επιπλέον ημερών ετησίως για κάθε εργαζόμενο ο οποίος είναι γονιός χωρίς σύζυγο ή σύντροφο και ζει με ένα τουλάχιστον ανύπαντρο παιδί εξαρτημένο από αυτόν.

Οι εργοδότες οι οποίοι απασχολούν εργαζόμενους με τα συγκεκριμένα προαναφερόμενα χαρακτηριστικά, υποχρεούνται να εφαρμόζουν τη συγκεκριμένη διάταξη της ΣΣΕ χωρίς ουδεμία αίρεση (για παράδειγμα δεν απαιτείται να ζητήσει ο εργαζόμενος να εφαρμοσθεί ο συγκεκριμένος όρος της ΣΣΕ). Οι ΣΣΕ είναι μονομερώς αναγκαστικού δικαίου υπέρ του εργαζόμενου και υποχρεώνουν τον εργοδότη να παρέχει στον εργαζόμενο αυτό που προβλέπουν στο σώμα τους. Ο εργαζόμενος με τον εργοδότη μπορούν με την Ατομική Σύμβαση Εργασίας να συμφωνήσουν ευνοϊκότερους όρους υπέρ του εργαζομένου σε σχέση με τη ΣΣΕ. Άρα οι εργοδότες οφείλουν να συμμορφώνονται με τη ΣΣΕ και να παρέχουν την άδεια μονογονεϊκής οικογένειας ανεξαρτήτως από οποιοδήποτε γεγονός».

Απαντάει η δικηγόρος κυρία Λυδία Ζωγοπούλου, από το Δικηγορικό γραφείο «Ε.Φωτοπούλου & Συνεργάτες»

Πράγματι το άρθρο 7 της Εθνικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας που αναφέρετε, το οποίο διατηρήθηκε σε ισχύ ως προβλέπων θεσμικούς όρους με την ΕΓΣΣΕ του 2013 δεσμεύει τον εργοδότη ως κατώτατο όριο και οποιαδήποτε ενδεχόμενη συμφωνία στην ατομική σύμβαση εργασίας μπορεί να γίνει κατά συνέπεια μόνο για ευνοϊκότερους προς τον εργαζόμενο εργασιακούς όρους. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν ισχύει για την περίπτωση των δημοσίων υπαλλήλων το καθεστώς άδειας των οποίων διέπεται αποκλειστικά από τις διατάξεις του υπαλληλικού κώδικα.

Το άρθρο 7 της Σύμβασης με τίτλο Μονογονεϊκές οικογένειες, και το οποίο ισχύει και εφαρμόζεται ή τουλάχιστον πρέπει να εφαρμόζεται στον ιδιωτικό τομέα προβλέπει τα εξής:
Στους εργαζόμενους (-ες) που έχουν χηρέψει και στον άγαμο(-η) γονέα που έχουν την επιμέλεια του παιδιού, χορηγείται άδεια με αποδοχές έξι (6) εργασίμων ημερών το χρόνο, πέραν αυτής που δικαιούνται από άλλες διατάξεις.
Γονέας με τρία (3) παιδιά ή περισσότερα, δικαιούται άδεια οκτώ (8) εργασίμων ημερών. Η άδεια αυτή χορηγείται λόγω αυξημένων αναγκών φροντίδας των παιδιών ηλικίας μέχρι δώδεκα (12) ετών συμπληρωμένων, χορηγείται εφάπαξ ή τμηματικά μετά από συνεννόηση με τον εργοδότη, σύμφωνα με τις ανάγκες του γονέα και δεν πρέπει να συμπίπτει χρονικά με την αρχή ή το τέλος της ετήσιας κανο νικής άδειας.
Η σύμβαση αυτή που έχει ως πεδίο εφαρμογής τον ιδιωτικό τομέα δυστυχώς δεν προβλέπει και δεν καλύπτει με το κείμενο και το γράμμα της, την περίπτωση των εν διαστάσει ή χωρισμένων συζύγων και γονέων.

Σχετικά με το δεύτερο ερώτημα
Κατά το άρθρο 53 παρ. 2 του Κώδικα δημοσίων υπαλλήλων με τίτλο «Διευκολύνσεις υπαλλήλων με οικογενειακές υποχρεώσεις» και συγκεκριμένα από τις παραγράφους 1, 2 και 5 αυτού σε συνδυασμό με τη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 51 προκύπτει και συνάγεται ότι:

Ο χρόνος εργασίας του γονέα υπαλλήλου μειώνεται κατά δύο (2) ώρες ημερησίως εφόσον έχει τέκνα ηλικίας έως δύο (2) ετών και κατά μία (1) ώρα, εφόσον έχει τέκνα ηλικίας από δύο (2) έως τεσσάρων (4) ετών.
Ο γονέας υπάλληλος δικαιούται εννέα (9) μήνες άδεια με αποδοχές για ανατροφή παιδιού, εφόσον δεν κάνει χρήση του κατά το προηγούμενο εδάφιο μειωμένου ωραρίου.
Για το γονέα που είναι άγαμος ή χήρος ή διαζευγμένος ή έχει αναπηρία 67% και άνω, το κατά μία ώρα μειωμένο ωράριο του πρώτου εδαφίου ή η άδεια του προηγούμενου εδαφίου προσαυξάνονται κατά έξι (6) μήνες ή ένα (1) μήνα αντίστοιχα. Στην περίπτωση γέννησης 4ου τέκνου, το μειωμένο ωράριο εργασίας παρατείνεται για δύο (2) ακόμα έτη.
Έπειτα, κατά την παράγραφο 2 του άρθρου 51 στους υπαλλήλους επιτρέπεται η χορήγηση άδειας χωρίς αποδοχές συνολικής διάρκειας έως δύο (2) ετών, ύστερα από αίτηση τους και γνώμη του υπηρεσιακού συμβουλίου, για σοβαρούς ιδιωτικούς λόγους.
Η προβλεπόμενη από την παρ. 2 του άρθρου 51 του παρόντος άδεια χορηγείται υποχρεωτικά, χωρίς γνώμη υπηρεσιακού συμβουλίου, όταν πρόκειται για ανατροφή παιδιού ηλικίας έως και έξι (6) ετών. Διάστημα τριών (3) μηνών της άδειας αυτής χορηγείται με πλήρεις αποδοχές στην περίπτωση γέννησης τρίτου (3ου) παιδιού και άνω.
Τέλος, Σε περίπτωση διάστασης, διαζυγίου, χηρείας ή γέννησης τέκνου χωρίς γάμο των γονέων του, την άδεια της παρ. 1 και τις διευκολύνσεις της παρ. 2 του παρόντος άρθρου δικαιούται ο γονέας που ασκεί την επιμέλεια.

Επομένως, σύμφωνα με την παράγραφο 5 του ως άνω άρθρου, αν ο γονέας βρίσκεται σε διάσταση δικαιούται και πάλι των εν λόγω διευκολύνσεων αρκεί να έχει την επιμέλεια του τέκνου. Η παράγραφος αυτή έρχεται να συμπληρώσει την περίπτωση των βρισκόμενων εν διαστάσει συζύγων σε αυτή των άγαμων, χήρων, διαζευγμένων ή αναπήρων που αναφέρεται ρητώς και expressis verbis στην παράγραφο 2 και έρχεται έτσι να προσδώσει απάντηση σε κάθε πιθανή απορία περί του τι συμβαίνει στην κρίσιμη περίοδο της διάστασης.

Χρονικό σημείο από το οποίο τρέχει το εν λόγω δικαίωμα και μπορεί να ασκηθεί δεν είναι άλλο στην περίπτωση της διάστασης από το χρονικό σημείο αποδεδειγμένης έναρξης της διάστασης (π.χ. μέσω της μετοίκησης ενός από τους συζύγους) και στην περίπτωση του διαζυγίου από το χρονικό σημείο έκδοσης του διαζυγίου για το οποίο απαιτείται αμετάκλητη δικαστική απόφαση.

Σχετικά με το ερώτημα αν κάποιος δημόσιος υπάλληλος μπορεί να χρησιμοποιήσει την εν λόγω πρόσθετη άδεια αναδρομικά ο νόμος είναι σαφής. Μπορεί να ενεργοποιηθεί το δικαίωμα στην άδεια αυτή (ή εναλλακτικά στη μείωση του ωραρίου αν αντί της εννιάμηνης άδειας έχει επιλέξει το μειωμένο ωράριο) ανά πάσα στιγμή θεωρήσει ο υπάλληλος πως τη χρειάζεται αρκεί το τέκνο να μην έχει υπερβεί το τέταρτο έτος της ηλικίας του, αφού τόσο η άδεια για ανατροφή τέκνου όσο και η επέκταση αυτής για κοινωνικούς λόγους ισχύουν όταν πρόκειται για τέκνο ως τεσσάρων ετών.

Πάντως για τέκνο ηλικίας μέχρι 6 ετών προβλέπεται δυνατότητα άδειας χωρίς αποδοχές έως δύο έτη χωρίς μάλιστα την απαίτηση της γνώμης του υπηρεσιακού συμβουλίου.

Δικηγορικό Γραφείο
Eυγενίας Α. Φωτοπούλου 
Βασιλίσσης Σοφίας 6, T.K. 106 74 Αθήνα
Τηλέφωνα: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
Fax: 210 36 24 703
Email: info@efotopoulou.gr
Web: http://efotopoulou.gr/

Σε περίπτωση που έχετε οποιαδήποτε απορία για το θέμα, μπορείτε να την υποβάλετε εδώ!