Πένθος στην εγκυμοσύνη και στη λοχεία

Η εγκυμοσύνη θεωρητικά είναι μία από τις πιο ευτυχισμένες περιόδους στη ζωή μίας γυναίκας και στην εξέλιξη του ζευγαριού, όπως άλλωστε και η λοχεία όπου η οικογένεια βρίσκεται σε ένα πρώτο διάστημα προσαρμογής με την έλευση του καινούριου μέλους στην καθημερινότητα της οικογένειας. Η ζωή όμως είναι απρόβλεπτη και κάποιες φορές δυσάρεστα γεγονότα όπως η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου μπορεί να συμβεί σε μία από αυτές τις σημαντικές περιόδους στη ζωή μίας γυναίκας.

Μπροστά σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι περισσότεροι από τον περίγυρο ωθούν την εγκυμονούσα ή τη λεχώνα να εστιάσει στο παιδί που έρχεται ή που έχει έρθει και όχι στο πένθος που πιθανόν βιώνουν. Σε αυτή την περίπτωση συνιστάται η γυναίκα να βιώσει τα συναισθήματα τα οποία συνδέονται με την απώλεια, καθώς οποιαδήποτε προσπάθεια απώθησης του πένθους είναι βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα επιβλαβής τόσο για την ίδια όσο και για το παιδί. Ακόμη, συχνά προτείνεται οι γυναίκες που βρίσκονται σε μία τέτοια κρίσιμη περίοδο της ζωής τους να θέσουν σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα που θα περιλαμβάνει ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα της ημέρας στην έκφραση του πένθους και της θλίψης τους. Μέσα από αυτή την διαδικασία θα μπορέσει και να αφιερώσει χρόνο ώστε να επεξεργαστεί το πένθος, χωρίς να γενικεύεται η θλίψη σε όλες τις πτυχές της εγκυμοσύνης ή της λοχείας αλλά και να αισθάνεται ότι δεν καταπιέζεται ως προς την έκφραση των κυρίαρχων εκείνη τη στιγμή αρνητικών συναισθημάτων.

Δείτε σχετικά: Οι κλασσικοί μύθοι για το πένθος, σε 7 μοναδικά σκίτσα.

Φυσικά, το σημείο της έκφρασης του πένθους είναι το πιο σημαντικό. Εδώ πρέπει να τονισθεί πως η εγκυμονούσα ή λεχώνα θα υιοθετήσει εκείνες τις στρατηγικές και συμπεριφορές που εκφράζουν καλύτερα τα συναισθήματά της, χωρίς να παγιδεύεται σε αχρείαστες κοινωνικές επιταγές και ιδεοληψίες που για κάποιους μπορεί να φαίνονται ουσιαστικές ενώ για άλλους πιεστικές. Εάν για παράδειγμα η μουσική βοηθά στην έκφραση του πόνου και της θλίψης για τη γυναίκα εκείνη, δεν θα πρέπει να καταπιέζει αυτή της την επιθυμία στην βάση στερεοτύπων που απαγορεύουν τις πρώτες μέρες το άνοιγμα της τηλεόρασης ή του ραδιοφώνου.

Επίσης, συχνά ο περίγυρος θα αρχίσει να γίνεται πιεστικός, μέσα από σχόλια και αδιάκριτες ερωτήσεις που επιβαρύνουν τον πόνο που ενέχει η ίδια η απώλεια. Καλό είναι λοιπόν σε αυτές τις περιόδους να βρίσκεται η γυναίκα με άτομα με τα οποία αισθάνεται ασφάλεια, ενώ οι συζητήσεις γύρω από την απώλεια και το πένθος δεν πρέπει να θεωρούνται μία συνεχής υποχρέωση και θα πρέπει να γίνονται μετά από πρωτοβουλίες της ίδιας.

Κοινές παραινέσεις ακούγονται τετριμμένες και ίσως λειτουργούν επιβαρυντικά, για παράδειγμα ‘‘ Η ζωή συνεχίζεται’’, ‘‘ Τώρα είσαι εσύ και το παιδί σου’’, ‘‘ Σύντομα θα ξαναφτιάξεις τη ζωή σου’’. Καλό δηλαδή είναι το στενό περιβάλλον να μην τονίζει το τι μπορεί να κάνει ή δεν μπορεί να κάνει άμεσα το άτομο που πενθεί ή να μειώνει το βάρος ή τον πόνο της εμπειρίας. Το πιο ανακουφιστικό θα ήταν απλά να τονίσετε την παρουσία σας και υποστήριξή σας σε όλο αυτό που περνά η γυναίκα και από εκεί και πέρα να έχετε ανοιχτά περιθώρια για να ζητήσει όποια μορφή βοήθειας χρειάζεται η ίδια.

Τέλος, ασχολούμαστε γενικά με τις απόψεις και εκτιμήσεις των ανθρώπων που είναι σημαντικοί για εμάς και η γνώμη τους κινείται από το δικό μας καλό. Έτσι δεν ασχολούμαστε ούτε δαπανούμε χρόνο και ενέργεια για το πώς μας βλέπουν άτομα που τρέφονται από τον αρνητικό σχολιασμό των άλλων ή που ξεπερνούν την δική τους καθημερινότητα εστιάζοντας στις δυσκολίες και αντιδράσεις των άλλων. Γενικά, να έχουμε κατά νου ότι το πένθος είναι μία διαδικασία η οποία περνά από συγκεκριμένα στάδια και χρειάζεται χρόνο μέχρι να προσαρμοστεί το άτομο στην απώλεια και να την διαχειριστεί ολοκληρωμένα.

Το παρατεταμένο πένθος και η σημαντική πτώση σε οποιοδήποτε επίπεδο της λειτουργικότητας του ατόμου, όπως η επαγγελματική ζωή ή οι κοινωνικές σχέσεις είναι σημάδια πιθανής ή υπαρκτής ψυχοπαθολογίας και θα πρέπει να λειτουργούν ως ‘‘καμπανάκι’’ για την αναγκαιότητα αναζήτησης βοήθειας από ειδικό.

Στέλλα Καραπά
Ψυχολόγος, MSc-Υποψήφια Δρ. του ΑΠΘ
Εξειδικευμένη στην Εφαρμοσμένη Εγκληματολογική και Δικαστική Ψυχολογία
Μητροπόλεως 26, Θεσσαλονίκη
Τηλέφωνο: 2313 006461
Κινητό: 6948 303940
Web: www.stellakarapa.gr
Email: stellakarapa@gmail.com
Facebook: Στέλλα Καραπά-Ψυχολόγος