Κατάσχεση καταθέσεων: Πώς μπορείτε να προστατευθείτε;

Μεγάλη αναστάτωση έχει προκληθεί τις τελευταίες ημέρες στους πολίτες, ύστερα από καταγγελίες κυρίως μικροκαταθετών ότι η εφορία βάζει «χέρι» στις καταθέσεις των τραπεζικών τους λογαριασμών προκειμένου να αποπληρωθούν χρέη προς το δημόσιο ή ακόμη και προς τις τράπεζες. Οι μικροκαταθέτες αυτοί είναι κυρίως πολίτες των οποίων οι καταθέσεις προέρχονται είτε από συντάξεις, είτε από μισθούς είτε από επίδομα ανεργίας, ενοίκια κλπ.

Αν και έχει τεθεί ήδη σε ισχύ από τις 14 Ιουνίου 2013 ο νόμος 4161/2013 όπου στο άρθρο 20 αυτού αναφέρεται για το ζήτημα του ακατασχέτου των καταθέσεων ότι «Απαιτήσεις από καταθέσεις σε πιστωτικά ιδρύματα είναι ακατάσχετες μέχρι του ποσού των χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ και των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ σε περίπτωση κοινού λογαριασμού. Από το προηγούμενο εδάφιο εξαιρείται ως δανειστής το Δημόσιο, για το οποίο ισχύουν οι διατάξεις του άρθρου 31 του ν.δ. 356/1974 (Κώδικας Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, Α` 90). Με δήλωση του καταθέτη προς ένα εκ των πιστωτικών ιδρυμάτων προσδιορίζεται ο λογαριασμός για τον οποίο θα ισχύει το ακατάσχετο. Καταθέσεις που αφορούν σε μισθούς ή συντάξεις ή ασφαλιστικές παροχές προσδιορίζονται υποχρεωτικά ως τέτοιες και κατά το υπερβάλλον του ποσού του ανωτέρω εδαφίου α` καταλαμβάνονται από τις διατάξεις του άρθρου 982 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α` 182)»….

Ήδη μέσα στο καλοκαίρι που μας πέρασε το εν λόγω Υπουργείο, στην προσπάθεια του να ικανοποιήσει τους δανειστές της πατρίδας μας, εξέδωσε κατασχετήρια και τα κοινοποίησε προς όλους τους οφειλέτες του δημοσίου είτε μικρούς, είτε μεγάλους προκειμένου να τακτοποιήσουν τις οφειλές τους με τον φόβο της κατάσχεσης. Κάποιοι (μικρός αριθμός συγκριτικά με αυτόν που προσδοκούσε το Υπουργείο) τρομαγμένοι από τον φόβο της κατάσχεσης είτε τακτοποίησαν την οφειλή τους είτε υπάχθηκαν σε ρύθμιση. Κάποιοι άλλοι όμως δεν κατάφεραν ούτε το ένα ούτε το άλλο, κυρίως οι οφειλέτες του ΟΑΕΕ (πρώην ΤΕΒΕ) των οποίων η επιχείρηση έχει τερματίσει την λειτουργία της, συνέπεια της δεινής οικονομικής κρίσης, και δεν έχουν κανέναν άλλο πόρο ακόμη ούτε και για να θρέψουν την οικογένειά τους, πόσο μάλλον να τακτοποιήσουν την όποια οφειλή τους προς το δημόσιο ή τις τράπεζες.

Έτσι λοιπόν η ανωτέρω ευεργετική διάταξη, όπως κρίνεται, έρχεται και δίνει απάντηση σε όλους εκείνους οι οποίοι διαθέτουν τραπεζικούς λογαριασμούς σε τράπεζες και επιθυμούν διακαώς να προστατεύσουν τα όποια μικρά ποσά διαθέτουν.

Σύμφωνα λοιπόν με τα όσα ορίζονται ανωτέρω, οι απαιτήσεις από καταθέσεις που αφορούν σε μισθούς ή συντάξεις ή ασφαλιστικές παροχές σε πιστωτικά ιδρύματα είναι ακατάσχετες μέχρι του ποσού των χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ και των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ σε περίπτωση κοινού λογαριασμού.

Από το προηγούμενο εδάφιο, σύμφωνα με το ανωτέρω άρθρο, εξαιρείται ως δανειστής το Δημόσιο, για το οποίο ισχύουν οι διατάξεις του άρθρου 31 του ν.δ. 356/1974 (Κώδικας Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, Α` 90), όπου προβλέπει ακατάσχετο 1.000 ευρώ και κατάσχεση του ¼ στο υπερβάλλον. Δηλαδή ποσά άνω των χιλίων ευρώ κατάσχονται από όποια αιτία κι αν προέρχονται στο ¼ του ύψους τους.

Επιπροσθέτως, το ακατάσχετο της ανωτέρω διάταξης επεκτείνεται, σύμφωνα με τον ανωτέρω νόμο και σ’αυτά που ορίζει το άρθρο 982 ΚΠολΔ παρ. 2, αναφορικά με τις απαιτήσεις των ιδιωτών έναντι άλλων καθώς και των πιστωτικών ιδρυμάτων έναντι άλλων προσώπων, δηλαδή εξαιρούνται επίσης από την κατάσχεση:

α) πράγματα που μπορούν να υποστούν άμεση φθορά,

β) η εταιρική μερίδα σε προσωπικές εταιρίες,

γ) απαιτήσεις διατροφής που πηγάζουν από το νόμο ή από διάταξη τελευταίας βούλησης, καθώς και απαιτήσεις για συνεισφορά των συζύγων στις ανάγκες της οικογένειας, 

δ) απαιτήσεις μισθών, συντάξεων ή ασφαλιστικών παροχών, εκτός αν πρόκειται να ικανοποιηθεί απαίτηση για διατροφή που στηρίζεται στο νόμο ή σε διάταξη τελευταίας βούλησης ή για συνεισφορά στις ανάγκες της οικογένειας, οπότε επιτρέπεται να γίνει κατάσχεση έως το μισό, αφού ληφθούν υπόψη τα ποσά που εισπράττει ο υπόχρεος, το μέγεθος των υποχρεώσεων που του δημιουργεί ο γάμος του για αντιμετώπιση των οικογενειακών αναγκών και ο αριθμός των δικαιούχων.

ε) κάθε είδους κοινοτικές ενισχύσεις ή επιδοτήσεις στα χέρια του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. ως τρίτου, μέχρι την κατάθεση τους στον τραπεζικό λογαριασμό των δικαιούχων ή την με άλλο τρόπο καταβολή τους σε αυτούς.»

Τέλος, σύμφωνα με την παράγραφο 3 (982 ΚΠολΔ), “Η εξαίρεση της περίπτωσης δ` της παραγράφου 2 ισχύει και όταν η καταβολή του ποσού γίνεται με κατάθεση σε τραπεζικό λογαριασμό του οφειλέτη σε πιστωτικό ίδρυμα. Η εξαίρεση ισχύει μόνο στην έκταση που ο λογαριασμός παρουσιάζει υπόλοιπο που δεν υπερβαίνει, κατά το χρονικό διάστημα από την επιβολή της κατάσχεσης έως την επόμενη ημέρα της καταβολής, το ποσό της εξαιρούμενης από την κατάσχεση απαίτησης».

Τι πρέπει να κάνει ένας πολίτης που διαθέτει τραπεζικό λογαριασμό;

Κατ’ αρχήν θα πρέπει να σπεύσει στην τράπεζα και να δηλώσει τον λογαριασμό του στον οποίο γίνονται καταθέσεις που αφορούν σε μισθούς του, είτε σε καταθέσεις που αφορούν σε συντάξεις για τους συνταξιούχους είτε τέλος σε καταθέσεις που αφορούν σε ασφαλιστικές παροχές, επίδομα ανεργίας κλπ. Από την άλλη πλευρά αν κάποιος διαθέτει τραπεζικό λογαριασμό σε περισσότερα του ενός πιστωτικά ιδρύματα, θα πρέπει αντίστοιχα να κάνει την σχετική δήλωση και να προσδιορίσει τον λογαριασμό του για τον οποίο προβλέπεται το ακατάσχετο.

Εάν τελικά, ακόμη και ύστερα από τις ανωτέρω δηλώσεις των καταθετών στα πιστωτικά ιδρύματα, δεν τηρηθούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες όσα ορίζει η ανωτέρω διάταξη του νόμου 4161/2013, τότε οι πολίτες μπορούν να προβούν σε δικαστικές ενέργειες προκειμένου να τους αποδοθούν τα παρανόμως κατασχεθέντα ή ακόμη και να αποζημιωθούν για όποιες βλάβες υποστούν.

Κωνσταντίνος Τζίκας 
Δικηγόρος και διαπιστευμένος διαμεσολαβητής
Αριστοτέλους 30, Θεσσαλονίκη, Τ.Κ. 54623
Τηλέφωνο: 2310266849
Fax: 2310266849
Email: info@tzikas-lawfirm.gr
Web: http://www.tzikas-lawfirm.gr/