Μερικές φορές, δεν συμπαθώ το παιδί μου!

1

Είναι μια αλήθεια που συχνά δεν παραδεχόμαστε, ούτε καν στον εαυτό μας: μερικές φορές, δεν μας αρέσουν τα παιδιά μας. Μπορώ να ακούσω την ενοχή στην φωνή των γονιών όταν λένε «μερικές φορές δεν αντέχω το παιδί μου. Είναι σκέτος μπελάς,  τσακωνόμαστε και αυτό ώρες ώρες με τρελλαίνει». Ή ίσως το παιδί σας δεν είναι ο άνθρωπος που περιμένατε. Πιθανόν να μην είναι αρκετά εξωστρεφές, ή να του αρέσει να παραπονιέται και να είναι αρνητικό. Είναι σημαντικό να αποδεχτείτε το γεγονός ότι δεν θα σας αρέσει πάντα το παιδί σας- και δεν θα αρέσετε και εσείς πάντα σε εκείνο. Αυτό είναι κάτι ιδιαίτερα δύσκολο να αποδεχτούν οι γονείς που έχουν να αντιμετωπίσουν τη δύσκολη συμπεριφορά του παιδιού, ειδικά όσοι μονογονείς βρίσκονται σε αυτή τη θέση μεγαλώνοντας το παιδί τους μόνοι, χωρίς βοήθεια από κανέναν. Γεγονός είναι όμως πως, όταν αναγνωρίσετε και παραδεχτείτε τα αισθήματά σας τότε θα νιώθετε λιγότερο ένοχοι και περισσότερο ικανοί να χτίσετε μια καλύτερη σχέση με το παιδί σας.

Δεν μπορείτε να αλλάξετε μια τίγρη σε λεοπάρδαλη, κι αυτές είναι οι «ρίγες» του παιδιού σας!

Είμαι πολλή συμπονετική προς τους γονείς που βρίσκονται σε μια τέτοια θέση, διότι το έχω περάσει και αναγνωρίζω πόσο επώδυνο είναι όλο αυτό. Είναι σημαντικό να μην νιώσετε ενοχές, διότι λίγο πολύ, όλοι έχουμε προσδοκίες για τα παιδιά μας και το γεγονός ότι δεν εξελίσσονται σε αυτό που περιμέναμε, μπορεί να είναι αρκετά επώδυνο για έναν γονιό. Θα νιώσετε απογοήτευση και μετά ενοχή για όσα νιώσατε, όμως θυμηθείτε:  Πρέπει να μάθετε να είστε γονείς στο παιδί που έχετε και όχι στο παιδί που θα θέλατε να έχετε! Το να αντιμετωπίσετε την αλήθεια είναι ένα σημαντικό πρώτο βήμα.

Είστε γονέας παιδιού με δύσκολη συμπεριφορά;

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε είναι να ρωτήσετε τον εαυτό σας, τι αισθάνεστε και για ποιο λόγο. Κάντε μια παύση και σκεφτείτε καλά για λίγη ώρα. Μπορεί να μην σας αρέσει το παιδί σας, επειδή είναι τόσο διαφορετικό από εσάς.  Πιθανόν να μην σας αρέσει πάντα το παιδί σας επειδή είναι προκλητικό, αντιδραστικό και προκαλεί τον όλεθρο στο σπίτι. Ίσως η συμπεριφορά του, σας στρεσάρει και σας απογοητεύει προκαλώντας τριβές μεταξύ εσάς και του άλλου γονέα. Είναι λοιπόν πολύ κατανοητό εκείνη τη στιγμή να μην υποφέρετε το ίδιο σας το παιδί. Γιατί άλλωστε να θέλετε κάποιον που σας συμπεριφέρεται άσχημα, συνεχώς;

Αν όμως το εξετάσετε προσεχτικά, το να μην συμπαθείτε το παιδί σας, έχει να κάνει περισσότερο με εσάς παρά με εκείνο, διότι αυτό αφορά τα δικά σας αισθήματα και τη δική σας αντίδραση προς το παιδί. Και με την σειρά της, αυτή η αντίδραση μπορεί να συμβάλλει περισσότερο στην απρεπή συμπεριφορά του παιδιού σας. Κι επειδή το μόνο άτομο που πρέπει να αλλάξετε είναι ο εαυτός σας, παρακάτω θα δείτε μερικά πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να χτίσετε ξανά τη σχέση με το παιδί σας και να σας αρέσει… τουλάχιστον τις περισσότερες φορές.

Αντιμετωπίστε τα συναισθήματά σας: Αναγνωρίστε και αποδεχτείτε τα συναισθήματά σας. Μην τα απωθείτε νομίζοντας ότι είναι κακό ή λάθος το να μην σας αρέσει το παιδί σας. Δεν χρειάζεται να σας αρέσει η αλήθεια, αρκεί να την κατέχετε.

Εντοπίστε την αιτία: Αναγνωρίστε τι είναι αυτό που σας κάνει να μην σας αρέσει το παιδί σας. Εάν ο λόγος είναι επειδή είναι διαφορετική προσωπικότητα από εσάς ή επειδή δεν είναι αυτό που θα θέλατε εσείς να είναι, τότε διαχειριστείτε τις προσδοκίες σας. Αποδεχτείτε το παιδί σας για αυτό που είναι και εστιάστε στις δυνάμεις του και όχι σε αυτά που θεωρείτε αδυναμίες του. Προσοχή: Είναι πολύ εύκολο να ξεχάσετε ότι αυτό που πραγματικά δεν σας αρέσει, είναι η συμπεριφορά του παιδιού και όχι το ίδιο το παιδί.

Μάθετε καλύτερα το παιδί σας: Μάθετε καλύτερα ποιό είναι το παιδί σας και ποιες είναι οι ανάγκες του. Εστιάστε στους λόγους που το κάνουν επιθετικό, και όχι στο γεγονός ότι δεν θέλετε να είναι επιθετικό. Το παιδί σας είναι σε θέση να αντιλαμβάνεται όταν σας απογοητεύει κι έτσι όσο αισθάνεται την απογοήτευση σας, τόσο πιο αρνητικά θα σας φέρεται και τόσο θα κλιμακώνονται οι αντιδράσεις του απέναντί σας.

Υπάρχουν παράγοντες που συμβάλλουν; Εάν αισθάνεστε απέχθεια λόγω της προκλητικής του συμπεριφοράς, μήπως εσείς ή άλλα μέλη της οικογένειάς σας συμβάλλετε σε αυτή την συμπεριφορά με οποιονδήποτε τρόπο; Μήπως αντιδράει σε θέματα ή προβλήματα που εκκρεμούν;

Κάντε  στον εαυτό σας τις επόμενες ερωτήσεις και απαντήστε ειλικρινά:

  • Θα μπορούσε το παιδί σας να συμπεριφέρεται άσχημα ώστε να κάνει εσάς ή τον άλλο γονέα, να ασχοληθείτε μαζί του άρα και μεταξύ σας;
  • Είναι η συμπεριφορά του άσχημη επειδή κανείς δεν το υπολογίζει;
  • Είναι υπερβολικά επικεντρωμένη ή όχι, η οικογένεια σε αυτό;
  • Μήπως έχει υπερβολική δύναμη επειδή επιτρέπετε στον εαυτό σας να σας παρασύρει; Ενδίδετε στα θέλω του πάντα ή ποτέ;
  • Η σχέση σας, μαζί του καθορίζεται μόνο από τα καθημερινά προβλήματα και όχι από το να διασκεδάζετε ο ένας με τον άλλον;
  • Μήπως τα άλυτα θέματα και η απογοήτευση από τους γονείς ή τον/την πρώην σύζυγο, οξύνουν τις δικές σας αντιδράσεις προς το παιδί;
  • Μήπως το παιδί σας με κάποιο τρόπο βρίσκεται ανάμεσα στα προβλήματα που έχετε με τον άλλο γονέα;

Η σημασία της διάθεσης για παιχνίδι: Μία άλλη λύση είναι να δείξετε μεγαλύτερη διάθεση για παιχνίδι. Αναγνωρίστε ότι το παιδί σας, μπορεί να είναι ένα πρόβλημα αλλά δεν είναι το πρόβλημα: οι αντιδράσεις σας έχουν γίνει το πρόβλημα. Διότι είστε κι εσείς στο «χορό» και πρέπει να εστιάσετε την προσοχή σας, στο πώς θα αλλάξετε τη θέση σας σε αυτόν και όχι στο πώς θα αλλάξετε το χορό ολόκληρο. Κάντε ένα πλάνο ημερών και ωρών που είστε διαθέσιμοι για παιχνίδι με το παιδί και ακούστε τι έχει να σας πεί. Αποδεχτείτε το παιδί σας για αυτό που είναι και προσπαθήστε να του περάσετε τις αξίες, τα πιστεύω και τις προτιμήσεις σας. Αγαπήστε το και σταματήστε να ανησυχείτε τόσο πολύ για αυτό. Θυμηθείτε ότι «αγαπώ» σημαίνει «υπολογίζω».

Κάντε το παιδί σας υπεύθυνο, φέρνοντάς το προ των ευθυνών του

Ο θυμός προκαλεί αντιδραστικότητα: Να θυμάστε ότι ο θυμός και η αγανάκτηση που νιώθετε εξαιτίας της απογοήτευσής σας για το παιδί, προκαλούν περισσότερες επικρίσεις και αντιδραστικότητα. Σταματήστε να αντιδράτε και αρχίστε να ανταποκρίνεστε πιο αποφασιστικά και θετικά. Η επίδειξη δύναμης είναι κάτι που προκαλείται, όταν προσπαθείτε να αλλάξετε κάποιον σε κάτι που νομίζετε πως θα έπρεπε να είναι. Αφήστε το σχοινί που κρατάτε από αυτό το «ρυμουλκό πολέμου» με το παιδί σας. Μην προσπαθείτε πάντα να έχετε την τελευταία λέξη ή να αποδείξετε ότι έχετε δίκιο. Απλώς παραδεχτείτε τα λάθη σας.

Μεγιστοποιήστε τα θετικά και ελαχιστοποιήστε τα αρνητικά: Μπορείτε να αρχίσετε σήμερα, εστιάζοντας στα καλά του παιδιού σας. Η θετική σκέψη θα σας οδηγήσει σε περισσότερα θετικά αποτελέσματα. Χτίστε τη σχέση σας με το παιδί, δείχνοντάς του καθημερινά όσα εκτιμάτε σε αυτό. Ζητήστε του να σας βοηθήσει σε ό,τι μπορεί, ώστε να βασιστείτε στην δύναμή του και να το κάνετε να νιώσει χρήσιμο. Περάστε περισσότερο χρόνο μαζί  του, χωρίς να συζητάτε τα προβλήματά σας.

Δεσμευτείτε ότι δεν θα κατακρίνετε ούτε θα προσπαθήσετε να αλλάξετε το παιδί σας: Το να κατακρίνετε το παιδί, είναι κάτι που έρχεται τόσο αυθόρμητα σε ορισμένους από εμάς που τουλάχιστον τις μισές φορές, δεν καταλαβαίνουμε καν ότι μιλάμε άσχημα ή αρνητικά. Η συνειδητή προσπάθεια για το αντίθετο, θα βοηθήσει πρώτα από όλα εσάς και κατ’ επέκταση το παιδί σας και τη σχέση σας μαζί του. Εν θερμώ είναι πολύ εύκολο να τα δείτε όλα αρνητικά. Προσπαθήστε λοιπόν να αναδείξετε τη θετική πλευρά του παιδιού σας, με εκφράσεις όπως  «Ήσουν έτοιμος να φωνάξεις στον αδερφό σου αλλά πρόσεξα ότι συγκρατήθηκες. Πώς το κατάφερες αυτό; Μπράβο σου!». Τονίστε και ανταμείψτε μια συγκεκριμένη θετική συμπεριφορά αντί να προσπαθήσετε να δείτε το αρνητικό σκέλος, ότι δηλαδή ήταν έτοιμος/η να φωνάξει στον αδερφό του/της.

Μην αφήνετε το παιδί να πατάει τα κουμπιά σας: Μάθετε πώς μπορείτε να παραμείνετε ήρεμοι κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.

Εστιάστε στις αντιδράσεις σας: Εστιάστε περισσότερο σε εσάς πάρα στο παιδί σας, ώστε να καταφέρετε να χτίσετε και να βελτιώσετε την σχέση σας μαζί του. Αποφασίστε με ποιόν τρόπο θέλετε να του συμπεριφέρεστε, ανεξάρτητα από το πώς συμπεριφέρεται εκείνο σε εσάς.

Σύγκρουση τιτάνων

Έχετε αναρωτηθεί μήπως οι προσωπικότητές σας, συγκρούονται; Ίσως το παιδί σας να μην έχει το χαρακτήρα κάποιου που θα επιλέγατε για φίλο σας ή μπορεί να είστε τόσο διαφορετικοί ή τόσο όμοιοι με το παιδί σας. Δείτε το, από αυτή την οπτική γωνία: Μπορεί να μην συμπαθείτε τον εργοδότη σας, αλλά πρέπει να βρείτε τρόπο να τα πάτε καλά μαζί του. Τα προβλήματα αρχίζουν, όταν κουβαλάτε διαρκώς την απογοήτευσή σας για κάποιον, οπότε και προσπαθείτε να τον αλλάξετε. Σε αυτό ακριβώς το σημείο είναι που αρχίζει η δράση-αντίδραση.

Εάν αποφασίσετε ότι θέλετε να αλλάξετε τον τρόπο που αντιδράτε, το να εκφράσετε μερικές φορές το πως νιώθετε, δεν είναι κακό. Μπορείτε να αναλάβετε την ευθύνη για όσα αισθάνεστε για το παιδί σας και για το πώς το χειρίζεστε μέχρι σήμερα, ακόμη και να απολογηθείτε για τις αντιδράσεις σας. Δείξτε του ότι πραγματικά αναγνωρίζετε και κατανοείτε αυτό που σας συμβαίνει και ότι προσπαθείτε να το βελτιώσετε και για τους δυο σας. Τα παιδιά πραγματικά το εκτιμούν αυτό. Αξίζει να μιλήσετε με το παιδί σας, να του ανοιχτείτε και να του πείτε ειλικρινά πως αισθάνεστε όπως «Είναι πολύ σημαντικό να τα πάμε καλά. Αναγνωρίζω ότι δεν είμαι τόσο καλή/ος μαζί σου και ότι μπορώ να γίνω πολύ σκληρή/ος. Θέλω να ξέρεις ότι σου ζητάω συγνώμη για αυτό. Πραγματικά προσπαθώ να είμαστε καλά μαζί». Μείνετε σε αυτό το σημείο και μην προσθέσετε και το «ελπίζω και εσύ το ίδιο».

Γνωρίζω πόσο δύσκολο είναι για τους γονείς να απολογηθούν για τις πράξεις τους, όταν βλέπουν ότι στην ουσία, το παιδί τους είναι αυτό που γίνεται «κακομαθημένο» και «αντιπαθητικό». Και ίσως το παιδί σας όντως γίνεται «αντιπαθητικό», αλλά μην περιμένετε να αλλάξει μόνο του. Αντί για αυτό, αναλάβετε την ευθύνη να μετατρέψετε αυτές τις αντιδράσεις σε κάτι καλό.

Δεν μπορείτε να αλλάξετε μια τίγρη σε λεοπάρδαλη κι αυτές είναι οι «ρίγες» του παιδιού σας. Προσπαθήστε να γνωρίσετε το παιδί σας, εκτιμήστε το και απολαύστε τα καλά στοιχεία της προσωπικότητάς του. Χειριστείτε τα θέματα και τις ανησυχίες σας και αν δεν μπορείτε να τα ξεπεράσετε, απευθυνθείτε σε κάποιον ειδικό. Προσπαθήστε να εντρυφήσετε στο τι πραγματικά σας απασχολεί, αλλά ταυτόχρονα να κατανοήσετε και να διαχειριστείτε τα συναισθήματά σας. Εάν καταφέρετε να ηρεμήσετε και να δείτε ποιό είναι το παιδί σας –και το αποδεχτείτε, αντί να προσπαθήσετε να το αλλάξετε- τότε θα είστε και σε θέση να χαλαρώσετε. Και εδώ είναι το παράδοξο: Εάν το παιδί σας νιώσει απόλυτα αποδεκτό για αυτό που είναι, ό,τι και αν είναι, θα μπορέσει να φροντίσει τον εαυτό του και να αλλάξει από μόνο του, οτιδήποτε δεν συνιστά καλή συμπεριφορά. Διότι τότε  θα μπορέσει το παιδί να νιώσει πραγματικά καλά με τον εαυτό του και να εξελιχθεί σε αυτόν τον καλό άνθρωπο που αγαπάτε και ξέρετε πως υπάρχει μέσα του αλλά και που προορίζεται να γίνει στη ζωή.

Debbie Pincus
Συμβουλευτική και κλινική ψυχολογία
Πηγή:  Empoweringparents.com